Die onderhoud (Geskiedenisfiksie)

Frankryk 1838. Dis asof niemand meer kan onthou hoe vrede klink nie. Daar is heeltyd proteste, skreeuende betogers en rookdamp. Ek wonder of die betogers self weet waaroor hulle betoog; hoeveel van hulle kan met begrip lees? Koning Charles X het mos nou afstand gedoen van die troon. “Dis asof elke Charles wat koning word, verdoemenis bring”, dink ek by myself “soos die Engelse Koning Charles 11 wat destyds met die pandemie gevlug het en in sy Oxfordpaleis gaan bly het terwyl die lyke en rotte die strate van London plaveisel het”. Ek hou van lees en lees baie, letterlik alles waarop ek my vingers kan lê.

Ek verwag die joernalis van die “La Gazette”, Pierre de Franco enige oomblik. Introvert wat ek is, hou ek nie van onderhoude nie, maar kennis is ons enigste gereedskap vir oorlewing; om brûe te bou tussen verskille kan ons mekaar beter verstaan. As die oproerige skares dalk meer geweet het, sou die een nie harder as die volgende een probeer skreeu het nie.

Dan klop iemand. Ek strek my kierie uit en maak die deur oop. “Pierre de Franco”, hoor ek hom sê”. “Louis”, antwoord ek en gee my hand. “Kom gerus binne”. Ek voel sy oë op my elke beweging, maar ek is al gewoond daaraan. Lastige oë en lastige vrae. Ons praat oor die weer, die betogers, die hond, die koning… “Wat is dit met die man”, wonder ek. “Dis asof hy te skaam of bang is om vrae te vra”.

“Louis”, begin hy stotterend. “Waar het alles begin?”. Ek weet dis nie wat hy WOU vra nie; ek verstaan hy weet net nie HOE nie. Ek antwoord laggend: “Hoe ek blind geraak het?”. Hy gee so effe-effe versigtige laggie wat vir my wys dat die ‘oogklappe’ nou af is.

“Die begin… ek onthou nie veel nie, maar my ma het my alles vertel. My pa was ʼn leerhandelaar. Ek het hom op driejarige ouderdom gaan ‘help’ in die stoor. Ek het probeer om ʼn groot dik naald deur die stuk leer te steek, toe my hand gly en die naald in my regteroog beland. My ma het ʼn skoon lap opgesit en ʼn verband om my kop gedraai. Eers die volgende dag kon ons ʼn dokter sien”. Ek bly aspris stil en kan voel hoe die spanning vir die volgende vraag deur sy are bruis. “En toe?”, is al wat die gesoute joernalis uitkry. “Infeksie het reeds begin versprei, ook na my linkeroog. Niemand kon iets doen nie”.

“Maar hoe het dit gevoel om skielik…blind…te….wees?” vra hy versigtig. “My ma sê ek het net aanhou vra hoekom dit nou altyd donker is. Ek onthou niks hiervan nie. Dis vir my asof dit altyd donker was; ek kan nie onthou hoe lig lyk nie. Ontspan, Kêrel! Ek is net so normaal soos jy. Ek mis nie lig nie want ek ken dit nie. Hierie is my lewe” en ek lig my kierie na bo.

“Maar hoe weet jy waar om te loop?”, vra hy. Elke vraag klink onseker. Ek staan op en stap sonder my kierie en sonder huiwering na die traporrel in die hoek. My been stamp teen die stoeltjie. Ek lig die deksel, vou die klawerlap netjies en sit dit bo op die orrel neer. My vingers gly oor die klawers en ek hoor hoe die musiek deur die vertrek vloei en onbekende lig in die bekende donker bring. Ek hoor hom snakkend na asem vra: “Hoe, hoe doen jy, weet jy waar alles is?” Ek lag: “Nes jy dit weet. Ons ‘sien’ deur ons ander sintuie; ons het ook prentjies in ons koppe, al verskil dit met joune. Ons vorm prentjies met dit wat ons het…”

“Vertel my en ons lesers hoe dit gebeur het dat jy die leesstelsel vir b..b..blindes ontwikkel het”. “Wel, soos jy weet het my pa artikels uit leer vervaardig. Skoene vir die skoennood, belde vir broekophou. My ma het groente begin plant toe die opstande begin, want die boere kon nie by die mark aflewer nie. Dis waar ek geleer het om die lewe vir myself makliker te maak en nie vir ander mense te wag om dit te doen nie. Ek het begin skoolgaan by die Nasionale Instituut vir blindes in Parys toe ek tien jaar oud was. Maar oeee, die leessisteem wat ons moes aanleer was stadig en baie moeilik. Ek weet dat ons blindes beter kan hoor en beter met ons vingers kan voel. Maar die eintlike idee het ek by Charles Barbier gekry. Hy het ʼn nagskrif vir sy militêre troepe ontwikkel om belangrike boodskappe in die donker te kan lees. Dié stelsel was geskoei op ʼn 12-punt sisteem wat jy ook so voel-voel kon lees. Ek dink die kêrel was briljant, want jy kan mos nie vir jou vyande met lampe en kerse adverteer waar jy is nie? Hierdie stelsel het my so geïnspireer dat ek as vyftienjarige begin werk het aan die verfyning van Barbier se uitvindsel na ʼn sespunt stelsel toe. Die sisteem is vyf jaar later as die eerste Braillkode gepubliseer. Alles te danke aan Barbier. Die uitstaankolletjies van die alfabet laat ons lees en ‘sien’. “Maar hoe…?”, vra die joernalis. Die antwoord kom uit my hart, dáár waar niemand kan sien nie. “Geloof, Meneer de Franco. Geloof! My ma het altyd vir my uit ons ‘Bible de familie’ voorgelees. Sy het my elke dag herinner dat geloof iets is wat jy nie kan sien nie, maar dit bestaan omdat God bestaan. Sy het menigmaal vir my gesê dat ek met ʼn rede blind is; dat God my sal gebruik om lig in die donker te bring! Dis hoekom jy kan weet Meneer de Franco; die man met die kierie hier voor jou, glo en getuig in die krag van ons onsienbare Vader!”

“Braille gee ons kennis, en kennis is mag! Kennis is ons enigste hoop om as gelykes behandel te word”. Ek gaan nadenkend verder: “Mense vermy mos ‘gebreke’ – hulle kies om gesprekke om jou te bou in plaas van om mét jou te praat. Hulle sê ons oë lyk dood. Dis hoekom ek die donkerbril dra, my ‘des lunettes de soleil’. As ons mekaar net as gelykes wil behandel en aanvaar… Aanvaar wat jy het, en doen die beste daarmee.”

“Au revoir, Meneer Braille, wat ʼn voorreg”, sê hy toe ons groet. Ek wag tot ek sy voetstappe naby die hekkie hoor voor ek uitroep: “Pasop vir die klip!”

Ek gaan sit in my leerstoel en speel glimlaggend met my sienende kierie…

Rapporteer inhoud

• Issue: *
  Kopiereg inbreuk vuil taal Ongeldige Inhoud
• Your Name: *
  
• Your Email: *
  

• Details: *
  

Handig verslag