Maart 2026 – Herfs/Kas projek – Komentaar en uitslae

WENNERS

Baie geluk aan hierdie 11 lede!

BRONS:
(1) NO 7 Pierce van Tonder met My wasgoedpennetjie-dae
(2) NO 5 Hennie du Toit met Die nuwe begin
(3) NO 3 IronLady met Orde

SILWER:
(1) NO 13 Retha van Deventer met Maak my oop
(2) NO 14 Retha van Deventer met Grabbelaar
(3) NO 20 Nicola Brown met Agter geslote deure

GOUD:
(1) NO 19 Marlene Erasmus met Husse met lang ore
(2) NO 1  Amanda de Meillon met Ek pak uit
(3) NO 4  Pieter Mostert met Die najaar

PROSA:
(1) NO 7 Hester Steennkamp met My kopkantoor
(2) NO 2 Hennie du Toit met Die kredietkaart
(3) NO 8 Marlene Erasus met In die reuk van motbolle

VERHALE:
(1) NO 2 Pieter Mostert met Wanneer die Kameeldoringboom sy blare laat val…
(2) NO 5 Rika Gerryts met Waar stilte weergalm
(3) NO 1 IronLady met Onthou

KOMMENTAAR:

BRONS
3. Orde
Die gedig pak die tema letterlik en metafories aan deur die brein as ’n kas voor te stel waarin ou emosies, foute en hartseer netjies gerangskik word. Die ritme is eenvoudig maar effektief, met herhalende klanke wat die idee van pak, en stof afvee, versterk. Dit voel egter effens oppervlakkig omdat die emosionele diepte nie verder as die lys van hartseer se kraters kom nie. Tog is daar ’n mooi sirkelbeweging van chaos na “nommerpas”, wat die herfsgees van opruiming goed ontleed.
5. Die nuwe begin
Die gedig is ’n aangrypende triptiek van verlies: ’n seun, ’n vrou en uiteindelik die spreker self wat voor sy laaste kas staan. Die herhaling van “te vroeg” en “ek staan voor die kas” skep ’n sterk ritme van onvermydelike afskeid. Die oorgang na die rusoord voel eg en ontroerend sonder om sentimenteel te wees. Dit is ‘n sterk brons-inskrywings omdat dit die kas as simbool van lewensfases gebruik en die leser met ’n stil vraag laat: pas alles in een vertrek?
6. Tyd is kosbaar
Die visuele plasing van woorde op die bladsy boots die gebreekte uurwerk na en versterk die tema van tyd wat uitvloei. Die brose binnekant van die uurwerk word ’n intieme kas van gedeelde oomblikke wat nou stil lê. Die gedig is kort, maar die beelde is kragtig en die herfsgevoel van verganklikheid word subtiel oorgedra. Dit is eksperimenteel en slaag daarin om die leser fisies te laat stilstaan.
7. My wasgoedpennetjie-dae
Die gedig weef ’n delikate tapisserie van herfs, herinnering en Ingrid Jonker se invloed. Die hangkas wat argaïese sonstrale versteek en die yl pennetjies op die wasgoedlyn skep ’n nostalgiese, amper melancholiese atmosfeer. Die taal is ryk aan sensoriese besonderhede en die slotlyn met die son in die mou voel warm en beskermend. Dit is ’n sagte, poëtiese interpretasie van die kas as bewaarder van lig en seisoene.
8. In ’n vreemde land
Die gedig slaag daarin om die tema te verbind met die emosionele kas van heimwee. Die kontras tussen Nederlandse herfs en Suid-Afrikaanse hitte word mooi ondersoek, hoewel die rympatroon soms geforseerd voel. Die laaste strofe bied ’n positiewe draai deur die nuwe wêreld se skoonheid te erken en dit eendag te wil “verf”. Dit is opreg en toeganklik.
9. Herfsskoonmaaktyd
Die gedig is lig, ritmies en kinderlik vrolik in sy beskrywing van huis skoonmaak vir winter. Dit bly baie letterlik by die fisiese kas en somerklere wat in sakke gaan. Hoewel dit nie diep emosioneel is nie, slaag dit daarin om die praktiese kant van herfsopruiming met ’n positiewe noot vas te vang. Dit voel soos ’n vrolike versie eerder as ’n introspektiewe gedig.
11. Lewenspad seisoene
Hierdie gedig verbind die seisoene direk met die lewenspad en God se genade, met die klerekas as een van die praktiese beelde. Die taal is eenvoudig en die boodskap duidelik, maar die rym en ritme is plek-plek stram. Die sterkste deel is die dankbaarheid wat deur al die seisoene loop. Dit is meer ’n getuienis as ’n artistieke gedig, maar die tema word konsekwent deur die gedig gedra.

SILWER
12. Tyd vir uitsorteer
Die gedig gee ‘n stem aan die klere self – broekklouers, vergete stukke en gunstelinge – wat ’n oorspronklike en humoristiese invalshoek bied. Die persoonifikasie werk goed en die laaste truitjie op die stoel voel soos ’n stil afskeid. Die gedig is ligter, maar die waarneming van wat bly en wat gaan is skerp en vermaaklik.
13. Maak my oop
Die kas praat self en smeek om oopgemaak te word sodat lig en keuses kan binnekom. Die herhaling van “o gooi my deure wyd oop” skep ’n hipnotiese ritme en die sensuele ondertoon van vingers wat oor inhoud stryk voeg diepte by. Dit is een van die meer sensuele en oop interpretasies van die tema en eindig met ’n mooi uitnodiging teen eensaamheid.
14. Grabbelaar
Die tiener se chaotiese soektog word lewendig uitgebeeld deur woorde soos “tas en torring” en “flambojant en astrant”. Die kas kla oor die warboel wat agterbly, maar daar is ook ’n tikkie vertedering in die beskrywing. Dit is kort, vinnig en vol energie – ’n lekker kontras met meer nadenkende gedigte.
15. Skerwe
Die gedig trek ’n parallel tussen vallende herfsblare en die skerwe van ’n lewe, met die belofte dat winter ook seën bring. Die beelde is mooi, veral die bome wat huil en die Suid-Ooster se beloftes. Dit voel effens fragmentaries, maar die boodskap van aanvaarding is duidelik en troosvol.
20. Agter geslote deure
Hierdie gedig is ryker in metafoor en emosie. Die kas word ’n plek van fluisterende rakke en kreunende hangers waar ou gelag en haat losgelaat word. Die taal is sensitief en die slot bied ’n sagte hoop op nuwe keuses. Dit is een van die meer volwasse silwer-inskrywings met ’n mooi balans tussen melancholie en bevryding.

GOUD
1. Ek pak uit
Die gedig beweeg van donker, spinnerakbedekte herinneringe na skoon rakke vol vreugde. Die herhaling van “Dis my klerekas” gee dit ’n sterk struktuur en die maskers, jasse en leë parfuum-bottels skep ’n kragtige beeld van innerlike vernuwing. Dit is skoon, beeldryk en eindig met ’n sterk positiewe noot van sonskyn. ’n Baie sterk inskrywing.
2. Opruim
Die parfuumgeur van ’n oorledene se klere en die nota “Maak asseblief skoon my kas” is hartverskeurend eenvoudig. Die parallel met die geestelike klerekas word subtiel getrek sonder om prekerig te word. Dit is een van die emosioneel sterkste stukke in die hele projek omdat dit met min woorde baie sê.
4..Die najaar
Die klere hang soos herfsblare in die kas en elke vou dra nostalgie. Die leë hanger met die reuk van jasmyn is besonder treffend. Die gedig is sag, liries en vol sensoriese detail. Dit voel soos ’n herfslied wat stadig uitsterf.
10..Wie is Magriet?
Hierdie ligte, speelse gedig met sy polka rok en “sokkie-scene” bied ’n verfrissende kontras. Die onthulling dat Magrietjie ’n Gertjie is wat in die kas wegkruip, bring ’n glimlag. Dit is nie diep nie, maar dit is oorspronklik en vermaaklik binne die tema.
16.. My kinderdae woon in my ma se klerekas
Die reuk van seep, sonlig en Red Door word ’n poort na kinderdae en ma se troos. Die beskrywing van hande wat vou, troos en pleisters plak is uiters teer. Dit is warm, nostalgies en een van die emosioneel rykste goud-inskrywings – ’n liefdesbrief aan ’n ma se kas.
17..Metgesel
Die wens dat elke mens ’n kas met geleefde rakke, ’n vergeelde spieël en ’n Bybelse seëngebed mag hê, is diep en troosvol. Die “skeutjie mensreuk” en hartsgeheime maak dit baie menslik. Dit is filosofies sonder om swaar te wees en bied ’n pragtige seën oor die alledaagse kas.

18..Kassieglas
Die badkamerspieël as eerste geselskap sonder maskers word ’n kragtige kas van selfkonfrontasie. Die moegheid om die mond en die dowwe kol in die glas word met deernis hanteer. Die slot wat die deurleefde gesig as mooi erken, is besonders sterk en wys volwasse selfaanvaarding.
19..Husse met lang ore
Hierdie vertellende gedig oor oupa Koos se grappige “husse met lang ore” in die kas is vol kinderlike wonder en latere begrip. Die vonkel in oupa se oog bly lewendig tot die einde. Dit is humoristies, warm en ’n lieflike stuk oor herinnering en onbeantwoorde vrae – een van die mees oorspronklike in die goud-afdeling.
21. Oorgang
Vrou Herfs wat haar kasdeure wyd oopgooi en die aarde met tuimelende blare seën voordat winter haar verswelg, is ’n elegante personifikasie. Die stoïsynse presisie en vlindersagte hand maak dit poëties en visueel mooi. Dit is kort, maar beeldryk en rond die goud-afdeling af met ’n sterk seisoenale metafoor.
PROSA
1. Gaan na die mier…
Hierdie lang stuk wissel tussen natuurwaarneming, historiese feite oor kaste en onderklere, en ’n oproep tot aanpassing. Dit is informatief en soms vermaaklik, maar die fokus op die tema raak plek-plek verlore onder te veel syspore. Die beste dele is die beskrywings van bome wat kos stoor en die oproep tot minimalistiese lewe.
2. Die kredietkaart
Die somer se oordaad word slim verbind met die fisiese en geestelike kas wat ná herfs nie meer pas nie. Die hemelse kredietkaart (Jesus) as oplossing is duidelik, maar die stuk bly gebalanseerd en nie te prekerig nie. Dit is een van die meer toeganklike en goed gestruktureerde prosa-inskrywings.
3. Kaslaaie vol herfs goeters
Die binneste as ’n kas vol emosies word mooi uitgebou met die parallel van vallende blare as afskeid. Die besef dat herfs ook ligter word, is troosvol en die skryfwerk is vloeiend en nadenkend. Dit voel persoonlik en opreg.
4. Opruim skep ruimte vir hernuwing van jou denke en keuses
Hierdie is ’n meer essay-agtige refleksie oor herfs as tyd van opruiming in die natuur en die mens se lewe. Dit is goed nagevors en duidelik gestruktureerd, met mooi beelde van bome en boere se oes. Dit is meer didakties as kreatief, maar die boodskap is sterk en konsekwent.
5. Introspeksie-spieël
Die spieël as kas van jouself en die hartomleidingsoperasie as keerpunt maak dit baie persoonlik en kragtig. Die lys van ou en nuwe “hemde” (eienskappe) is effektief. Dit is een van die sterkste prosa-stukke omdat dit introspeksie met tasbare beeldspraak kombineer.
6. Gelykenis van die herfsmense
Die metafoor van herfsmense wat hul pyn in ’n kas wegsluit en maskers dra, is aangrypend en relevant. Die uitnodiging om te luister en te help om die kas toe te sluit, is mooi. Dit is emosioneel en het goeie potensiaal vir uitbreiding.

7.My kopkantoor
Die kop as chaotiese aktekantoor met lêers en wanorde is oorspronklik en humoristies. Die kontras met mense wat aan niks kan dink nie, werk goed. Dit is lig, selfspottend en een van die vermaaklikste prosa-inskrywings.
8. In die reuk van motbolle
Die kas as bewaarder van families se stil hartseer (die voorkind) word met groot sensitiwiteit hanteer. Die beskrywing van die reuk en die netheid wat verraai dat iets nie vergete is nie, is besonders treffend. Dit is een van die mees literêre en emosioneel diepgaande prosa-stukke.
9. Die essensie van sleurtake
Die bed-opmaak as motiverende sleurtaak word uitgebrei na kas regpak as terapeutiese aktiwiteit wat ook die kop orden. Dit is prakties, warm en positiewe skryfwerk met ’n goeie persoonlike stem.
10. Tussen leeg en vol
Die drie keer se trek en kas-uitgooi word as lewensles van loslaat en voorsiening aangebied. Die parallel met bome wat kaal gestroop word, is sterk. Dit is eerlik en reflektief sonder om te swaar te word.
11. Stille herskikking
Die kas as plek van herinneringe en sagte verlies word met stil waardigheid beskryf. Die besef dat loslaat nie altyd pynlik hoef te wees nie, is mooi en die skryfwerk is rustig en goed gebalanseerd.
12. Almal het ’n bere-kas
Die kas as argief van die hart met goed wat nie weggegooi kan word nie (babasokkies, serp met ma se reuk) word met deernis hanteer. Dit is warm, menslik en een van die beste prosa-inskrywings omdat dit sentiment en wysheid mooi balanseer.

VERHALE
1. Onthou
Die ouer vrou se rustige dag van kas regpak word ’n viering van klein onthou-lappies en koffie. Dit is sag, alledaags en vol liefde vir die gewone. Geen groot drama nie, net ’n mooi skets van tevredenheid.
2. Wanneer die Kameeldoringboom sy blare laat val…
Die storie gebruik die Kalahari en Buks Appelblaar se wysheid om Johan te help om sy pa se kas oop te maak. Die parallel met die boom se blare is sterk en die vertelling is warm en kultureel ryk. Dit is een van die meer suksesvolle verhale.
3. Gee en neem ooreenkoms
Buks Appelblaar se filosofie van die Kalahari as groot kas en die gee-en-neem-siklus is poëties en wys. Die stuk is langer en meer bespiegelend, met mooi natuurbeskrywings, maar die emosionele kern (Buks se eie seer) voel effens onvoltooid.
4. Op die boonste rak
Lien in Huis Herfsblare wat deur haar kleindogter se swangerskap nuwe betekenis aan die babapakkie op die boonste rak gee, is teer en goed gekonstrueer. Die interaksie tussen ouma en kleindogter voel eg en die slot is hoopvol sonder om soetsappig te wees.
5. Waar stilte weergalm
Die verhaal bou spanning deur geheime (Louis se affair, Louwrika se skilder-kothuis) en eindig met Sophia se dreigement. Dit is meer dramaties as die ander en die kas/kothuis as metafoor vir weggesteekte lewens werk goed. Die skryfwerk is vlot en die dialoog natuurlik.