[BRONS] – DIE STIL VLAM

DIE STIL VLAM

Ek sou nie eers weet waar om te begin nie. Miskien begin liefde vir ’n land nie met groot gebare of harde woorde nie, maar met iets sagter, ’n soort deernis wat stil in jou groei, amper ongemerk. Dis nie altyd trots wat eerste kom nie, maar eerder ’n diep, menslike besef dat jy deel is van iets groter as jouself, iets gebreek en mooi tegelyk.

Vir my het dit begin op ’n koue Junie-oggend toe die wêreld nog stadig asemgehaal het en die dorp waarin ek grootgeword het half aan die slaap was. Ek het by die ou spoorlyn gaan sit, ’n plek wat lankal sy doel verloor het, maar nooit sy betekenis nie. My oupa het altyd gesê dat daardie spore stories onthou, dat elke trein wat daar verby is, mense se drome, hul vrese, hul afskeide en hul terugkoms gedra het. Hy was nie ’n man van groot toesprake nie, en hy het nie gepraat oor politiek of geskiedenis soos ander mense nie, maar hy het dinge gevoel. Jy kon dit sien in hoe hy stil raak wanneer die volkslied speel, hoe sy hand stadig na sy hart beweeg, nie uit gewoonte nie maar uit iets wat dieper lê as woorde.

Hy het eenkeer sag vir my gesê dit is nie vir die lied nie, maar vir die mense wat nie meer hier is om dit te hoor nie. Daardie woorde het soos ’n saadjie in my bly lê, lank nadat ek opgehou het om daaroor te dink. Jare later, toe ek in die stad woon en die lewe my vinniger begin maak het, het ek besef hoe min ruimte daar is vir stil dink. Patriotisme het begin voel soos iets ver, iets wat mense sê maar nie regtig leef nie. Ek het gewonder of dit ooit werklik was of net ’n mooi idee waaraan mense vasklou wanneer hulle iets nodig het om in te glo.

Toe kom daardie aand toe die krag uitgaan, nie net vir ’n paar minute nie maar lank genoeg dat alles tot stilstand gedwing word. Die geraas het verdwyn, die ligte het dof geword, en vir die eerste keer in ’n lang tyd het die straat asemgehaal. Aanvanklik was dit ongemaklik, asof die stilte te groot was vir my om te dra, maar toe het ek iets begin opmerk. Deure het oopgegaan, mense het na buite gestap, stoele is nader geskuif, en stadig maar seker het die straat begin leef op ’n manier wat ek nog nooit voorheen gesien het nie.

Iemand het gelag, ’n kind het begin sing, en iewers het ’n ou radio sag gekraak met ’n lied wat almal half geken het. Ek het by my hek gestaan en gekyk, onseker of ek deel is van hierdie oomblik of net ’n waarnemer. Toe roep iemand my nader, eenvoudig en sonder druk, en ek het gehuiwer voordat ek uiteindelik nader gestap het. Ek het besef hoe min ek hierdie mense ken, hoe ons langs mekaar leef maar selde werklik mekaar sien.

Ons het begin praat, nie oor groot dinge nie maar oor klein, menslike ervarings. Oor kos wat herinneringe dra, oor plekke wat nog in ons harte leef, oor mense wat ons gevorm het. Daar was ’n sagtheid in die gesprekke, ’n oopheid wat selde in die lig van die dag bestaan. Ek het geluister na stories van mense wat ek altyd net verbygegaan het, stories van verlies en hoop, van swaarkry en aanhou. En sonder dat ek dit besef het, het iets in my begin verander.

Dit was nie ’n groot oomblik nie, nie iets dramaties wat alles skielik duidelik maak nie, maar eerder ’n stadige besef dat hierdie mense, met al hul verskille en gebrokenheid, deel is van dieselfde storie as ek. Dat behoort nie net oor plek gaan nie, maar oor mense, oor verbindings wat nie altyd sigbaar is nie maar altyd daar is.

Toe die ligte uiteindelik weer aangaan, het niemand dadelik opgestaan nie. Ons het nog ’n rukkie gebly, asof ons almal geweet het dat iets besonders gebeur het, iets klein maar belangrik. Ek het daardie aand huis toe gestap met ’n gevoel wat ek nie heeltemal kon benoem nie, iets nader aan liefde as enigiets anders.

’n Paar weke later het ek teruggegaan na my ou dorp. Alles het kleiner gevoel, sagter, amper broos. Ek het by my oupa se graf gaan staan en my hand oor die koue klip laat gly. Ek het sag gesê dat ek dink ek begin verstaan, en al was daar geen antwoord nie, het die wind deur die bome beweeg soos ’n stille erkenning.

Ek het begin besef dat liefde vir ’n land nie beteken jy ignoreer sy foute nie, maar dat jy dit sien en steeds kies om, om te gee. Dat jy hoop, selfs wanneer dit moeilik is, en glo dat dinge beter kan wees. Dis nie ’n blinde liefde nie, maar ’n dapper een, een wat bly staan selfs wanneer dit makliker sou wees om weg te draai.

Toe ek terugkeer stad toe, het niks dramaties verander nie. Die probleme was nog daar, die nuus steeds swaar, maar iets in my het anders gevoel. Ek het begin oplet na klein dinge, na gebare van goedheid wat maklik misgekyk word, na mense wat mekaar help sonder dat iemand kyk. Ek het besef dat patriotisme nie net in groot dade leef nie, maar in die stil, alledaagse maniere waarop mense vir mekaar sorg.

Een aand het ek weer by die hek gaan staan, die straat stil maar vol van alles wat ek nou kon sien. Ek het aan my oupa gedink en sonder om regtig te dink my hand op my hart gesit, nie omdat iemand kyk nie en nie omdat ek moet nie, maar omdat dit reg gevoel het.

Ek sou steeds nie eers weet waar om te begin as iemand my vra wat patriotisme beteken nie. Maar miskien hoef ek nie, want miskien lê die antwoord nie in woorde nie, maar in hoe jy leef, hoe jy liefhet, hoe jy bly, selfs wanneer dit moeilik raak, en hoe jy hoop, al voel dit broos.

Eendag het ek ’n kind in die straat sien speel met ’n klein vlaggie in sy hand. Hy het dit lig en speels rondgeswaai, sonder die gewig wat ons as volwassenes daaraan heg. Toe hy my sien kyk, het hy geglimlag en gevra of ek van ons land hou. Ek het vir ’n oomblik stilgestaan, bewus van hoe groot daardie eenvoudige vraag werklik is, en toe het ek net sag geantwoord dat ek wel doen.

Hy het tevrede geknik en verder gehardloop, sy vlaggie lig in die wind, en ek het hom dopgehou met ’n sagte, oop hart. En toe het ek geweet dat patriotisme nie iets is wat jy skielik verstaan nie, maar iets wat stadig groei deur liefde, deur verlies, deur menswees, en dat dit soms net begin met ’n eenvoudige vraag en ’n eerlike antwoord.

©Nicola Brown

Woordtelling: 1162

Rapporteer inhoud

• Issue: *
  Kopiereg inbreuk vuil taal Ongeldige Inhoud
• Your Name: *
  
• Your Email: *
  

• Details: *
  

Handig verslag