ROTSTEKENINGE VAN VRIENDSKAP

Buks Appelblaar is die hoofman van ’n groep Boesmans in die Kalahari in die noorde van Botswana. Pieter sit langs hom en sy vuurtjie, omring deur uitgestrekte saggolwende rooibruin duine van die Kalahariwoestyn.
Terwyl sy vuurtjie heerlik voort kletter in harmonie met die uitbundige klik-klak-klik-klak van Boesmantonge, tuur Buks in die vêrte, beduie met handgebare en begin in alle opregtheid en nederigheid vir Pieter in Boesman-patois-afrikaans, die verhaal van die skepping vertel.
“Myse groot vriend,” sê hy, “l-a-n-k … l-a-n-k … sy tyd, Naoea* Hy het diese karos vani hemel en diese karos vani aarde ga’kom uithaal by diese b-a-n-j-a groot water.” Hy bly ’n oomblik stil, so asof die oomblik vir hom ’n heiligheid inhou, dan gaan hy voort: “B-i-n-n-e-k-a-n-t by diese karos vani hemel Naoea Hy het ga’bêre diese son en diese blou-blou lug. En diese wit-wit woleke en diese reën en by diese swart-swart karos vani nag, Naoea Hy het gebêre diese maan en diese sterre.”
Buks se hande praat met uitbundige gebare saam. “Dan b-i-n-n-e-k-a-n-t by diese karos vani aarde Naoea Hy het onse Kalahariland sa’met diese veld en diese dyne ga’kom maak. Naoea Hy het net so ga’blaas by diese sand,” demonstreer hy vir Pieter. Dan gaan hy blinkoog voort terwyl sy handgebare saampraat. “Toe kom diese gras en diese plante en a-l-e-m-a-l diese diere by diese veld en diese voëls by diese blou-blou lug hiér by onse Kalahariland.”
Buks bly vir ’n paar sekondes stil, dan gaan hy opgewonde voort met sy verteling.
“Toe agterby d-a-a-r-i hoog dyn, Naoea Hy ga’maak diese vuur vani son en diese lig vani maan en diese lig vani sterre. Naoea Hy ga’maak Syse koker vol met Syse pyle wat hom diese water vani reën dra. Toe Naoea Hy het diese g-r-o-o-t stuk klei met Syse yge hane ga’brei en a-l-e-m-a-l hom diese groot volke daaruit ga’maak wat hom v-ê-r … v-ê-r … vêr … a-n-e-r-k-a-n-t verby by onse Boesm’land bly. Toe Naoea Hy het gevat diese k-l-e-i-n-s-t-e … k-l-e-i-n-s-t-e … stukkies klei wat diese hy lyk sos die stukkies van diese Kalaharisand, Naoea Hy het hom ga’brei en ga’brei en vir onse Boese’mense ga’maak. En vir onse Boese’mense hiér in diese Kalahari ga’kom los. Met diese veld en diese sand en diese rooi dyne es onse karos. Met diese wile dier en diese wortel en diese plant es onse kos diese water onse Boese’mense onse kry hom by diese wortel van diese plant en by diese plant syse bol hy lê diep oner ini sand, beduie Buks. “Onse bêre diese water b-i-n-n-e-k-a-n- by diese volestrys syse eier dan ons syg hom onse dors daruit met diese rietjie”.
Hy tuur weereens in die verte, so asof hy sy woorde afwag, dan gaan hy opgewonde voort met sy vertelling. “Sos Naoea Hy het klaar ga’maak onse Kalahariland, Naoea Hy het ga’gaan hom slaap by Syse blou-blou karos v-ê-r h-o-o-g bo agterverby by d-a-a-r-I hoog dyn,” beduie Buks Appelblaar, met oortuiging in sy oë. Dan kyk hy op na die naghemel bokant hulle.
Terwyl die sterrekaros van die naghemel in die spieëls van sy oë weerkaats, staan hy op en sê: “Nag myse groot vriend. Mag Naoea jou mooi toemaak by Syse karos vannaand, môre vroeg ons loop by die dyn se veld’.
Die eenvoud, nederigheid en opregtheid van Buks Appelblaar se vertelling, het Pieter soms tot trane geroer en hom genoop op diep introspeksie. Inteendeel, om ’n ou Boesmangesegde te gebruik, Pieter het gevoel of hy kort-kort op sy hurke moes gaan sit sodat sy siel sy liggaam kon inhaal.
Na ’n paar goeie buie lentereën gedurende die nag, stap Pieter die volgende dag saam met Buks Appelblaar die uitgestrekte golwende duineveld in. Sonbesies sing in die agtergrond. Hulle gaan sit op die lang groen gras. Dankbare stukkie aarde hierdie kalahariland, dink Pieter.
Dan begin Buks Appelblaar hom vertel van lank gelede se rotstekening wat die Boesmans in grotte op rotswande aangebrig het.
“Myse groot vriend,” sê hy, “l-a-n-k … l-a-n-k … l-a-n-k … sy tyd voor ek het ga’bore hier by onse Kalahariland, d-a-a-r … v-ê-r … agterverby by dari hoog dyn,” beduie hy met sy hande wat aanmekaar met gebare saam praat. “Daar was anner Boese’mense. Daari Boese’mense hulle het ga’mak hom diese banja mooi prent by diese klip binnekant by diese grond vani berg.”
Buks Appelblaar kyk vir Pieter met soveel deernis aan dat hy skoon ongemaklik en bewoë begin voel. Waarop stuur Buks Appelblaar nou af, wonder hy. Dan onthou Pieter dat dit die voorlaaste dag is van sy kuiertjie tussen die duine saam met sy nuutgevonde vriend.
Die volgende oomblik plaas Buks sy regterhand met ’n uitgestrekte arm op Pieter se hart. Pieter weet nie hoekom nie, maar instinktief plaas hy ook sy regterhandhand met ’n uitgestrekte arm op Buks Appelblaar se hart. Dan eggo Buks Appelblaar se woorde diep in Pieter se hart.
“Nou vandag, myse groot vriend,” sê Buks, “ek wil hom sit diese mooi prent van myse en van jouse vriendeskap binnekant by diese klip van jouse hart. Ok jy sit hom nou jouse en myse vriendeskap binnekant by diese klip van myse hart.”
Met trane in sy oë sê Pieter hardop: “Here, as daar ooit ’n rotstekening van ware en opregte vriendskap was, dan is dit hierdie een tussen my en Buks Appelblaar.”

Soos dit maar in die lewe gaan, kom alle goeie dinge op die een of ander staduim op ’n einde. Afskeid tussen baie goeie vriende was nog nooit aangenaam nie. Pieter kom staan voor Buks Appelblaar, en kyk hom met deernis reg in die oë. Dit is asof daar ’n heilige emosionele oomblik van deernis in die stilte tussen hulle hang.
Dan breek Pieter se stem deur die emosionele klankgrens van die ongemaklike stilte:
“Buks, my groot vriend, ek wil vir jou iets gee wat jou altyd aan ons vriendskap sal herinner voordat ek vandag teruggaan na my huis toe.”
Pieter sit ’n volstruiseier en ’n tweehonderd-rand-noot voor Buks Appelblaar neer. Jy kon die duineveld sien dans in die blink van Buks se oë terwyl trane van dankbaarheid oor sy wange vloei. Hy neem die volstruiseier en druk dit styf teen sy hart vas. Dan gee hy die twee-honderd-rand-noot vir Pieter terug.
“Hiri pampier myse groot vriend,” sê hy, “ek soek hom nie.”
Dan verduidelik hy opgewonde. “Jy sien, myse groot vriend, sos ek drink hom diese water saamet myse rietjie by hiri volestrys syse eier, myse hart se water sal by myse oge kom en myse hart sal soek vir jou. Ek sê jou B-a-n-j-a… B-a-n-j-a … B-a-n-j-a danki, myse groot vriend”, sê hy terwyl hy sy hande aanmekaar klap en hulle dan in mekaar vou en so vêr vooroor buig, dat Pieter skoon ongemaklik voel. Dan verduidelik Buks met trane in sy oë: “Hiri volestrys syse eier, myse groot vriend, hy sal jouse naam by myse hart dra net soos daari mooi prent van jouse en myse vriendeskap by diese klip van onse harte, van a-l sy tyd tot l-a-n-k sy tyd tot by Naoea Syse tyd.”
——-ooo000ooo——-
©Pieter Mostert

[WOORDTELLING: 1 187]

VOETNOTA: *Naoea is by monde van die Boesmans die Hoogste wese. [In die woorde van Nancy Gardner is die Boesmans inderdaad: “Little golden people”, met groot harte]

Rapporteer inhoud

• Issue: *
  Kopiereg inbreuk vuil taal Ongeldige Inhoud
• Your Name: *
  
• Your Email: *
  

• Details: *
  

Handig verslag