APRIL 2026 – PATRIOTISME PROJEK – KOMMENTAAR EN UITSLAE

Wenners

Baie geluk aan hierdie 10 lede!

Brons
(1) NO 23 Audrey Bierman met Wingerdstok taal
(2) NO 7 Juanri met Trots Zuid Afrikaans
(3) NO 9 Johan Jansen van Rensburg met Suid Afrika my hart

Silwer
(1) NO 18 Nicola Brown met Onder dieselfde son
(2) NO 16 Retha van Deventer met Heimat van my hart
(3) NO 22 Cobus Kruger met Heimat: ’n Sonnet

Goud
(1) NO 14 Hester Steenkamp met Moedertaal
(2) NO 11 Amanda de Meillon met My taal dans in my hart
(3) NO 3 Pieter Mostert met Waar is my Afrikanervolk… (In Antwoord op Jan FE Cilliers se gedig Trou)

Prosa
(1) NO 3 Pieter Mostert met Laat die erwe van ons vaad’re vir ons kinders erwe bly
(2) NO 6 Hester Steenkamp met Taal van my hart
(3) NO 4 Marlene Erasmus met Waar dit nog in ons leef

Verhale
(1) NO 1 Pieter Mostert met ’n Mens erf die land by jou voorouers maar deel hom met jou kinders
(2) NO 5 Marlene Erasmus met Onthou
(3) NO 2 Pieter Mostert met Opgee? Nooit!

KOMMENTAAR

1. Die graf was leeg

Hierdie gedig verbind die Christelike opstandingsverhaal met persoonlike en nasionale oorwinning, maar die oorgang na patriotisme voel geforseerd en die fokus bly sterk godsdienstig eerder as op die Afrikaner-erfenis of die land. Die beeld van die leë graf werk as metafoor vir hoop, tog bly die patriotiese element oppervlakkig en die ritme is soms stram. Dit dra warmte, maar mis die dieper verbintenis met die tema.

2. Vreemdeling in my huis

’n Persoonlike verwerking van verwerping en bevryding wat min met patriotisme te make het. Die huis-metafoor kan simbolies uitbrei na die vaderland, maar die teks bly te intiem en gefokus op ’n romantiese/emosionele vreemdeling sonder enige koppeling aan taal, kultuur of land. Dit resoneer buite die projek se tema.

6. Suiderland

’n Sterk, direk historiese oorsig van Van Riebeeck tot vandag met goeie verwysing na Die Stem. Die trots is onbeskaamd en die ritme vloeiend. Dit vier die Afrikanervolk se volharding sonder verskoning en eggo die projek se oproep effektief. ’n Soliede, opregte bydrae.

7. Trots Zuid-Afrikaans

Ryk in beelde van landskap, musiek en geskiedenis met ’n sterk emosionele band aan die hart van die land. Die verwysing na Langenhoven en die Groot Trek werk goed, en die gedig “sing” letterlik. Dit adem patriotisme en heimwee na die vaderland selfs wanneer ’n mens reis.

8. Afrikanerkind

’n Teer, intieme kyk na die oordrag van kultuur deur kinderspeletjies en oorerwing. Die spieël-motief en deursettingsvermoë werk mooi, maar dit bly baie persoonlik en sag eerder as breed patrioties. Dit vier die toekoms deur die kind, wat ’n goeie invalshoek is.

9. Suid Afrika my hart

Warm, liriese liefde vir die vaderland met goeie natuurlike beelde (wilgeboom, warm sand). Die volkslied-eggo en hand-op-hart-trou is opreg. Dit voel soos ’n persoonlike gelofte eerder as ’n groot gedig, maar die emosie is eg.

10. Meesterlik Sy skepping

Intense, byna profetiese taal met historiese en godsdienstige lae. Die ossewa en vuurdoop-beelde is sterk, maar die struktuur is soms dig en die reëls ongelyk. Dit worstel met vryheid, imperfeksie en liefde vir die taal en die land.

23. Wingerdstok taal

’n Mooi, konsekwente metafoor van die taal as wingerdstok vanaf Van Riebeeck tot die Monument. Die beelde van ryp wynrooi woorde en vlerke is treffend. Dit vier Afrikaans as lewende, groeiende erfenis met goeie struktuur en trots.

SILWER:

4. Die Afrikanerwiel

’n Goed gestruktureerde, herhalende refrein wat kultuur-elemente (boerewors, braai, Die Stem, Springbok) saambind. Dit voel inklusief en vreugdevol, met ’n sterk sin van verbondenheid selfs in die vreemde. Ligter toon, maar effektief.

12. Afrikaans, o Afrikaans

Speels en vol humoristiese Afrikaanse idiome en woordspeling. Dit vier die taal se eie karakter met lag, maar bly oppervlakkig en mis dieper emosionele of historiese diepte.

13. eers

’n Kort, intense geloofsverklaring. Dit voel meer persoonlik-spiritueel as patrioties en koppel swak aan die tema.

15. toekoms-turf

’n Mooi, ankerende gedig met goeie ritme en verwysing na Langenhoven. Dit bou ’n visie van trots, tradisie en toekoms wat in die land gewortel is. Sterk en inspirerend.

16. heimat van my hart

Ryk, sensoriese beskrywing van die Suid-Afrikaanse landskap van Limpopo tot Kaap. Dit skep ’n sterk gevoel van geanker wees en liefde vir die fisieke vaderland. Baie visueel en emosioneel.

18. Onder dieselfde son

Goeie balans tussen eie trots en erkenning van ander kulture. Dit sing van pyn en prag, sweet en bloed, en bly staan vir eie erfenis sonder om aanstoot te gee. Volwasse en goed geskryf.

21. Myne

Kort, helder en vreugdevol met sonneblom- en boerewors-beelde. Dit werk as ’n eenvoudige viering, maar is te kort om ‘n diep impak te maak.

22. heimat: ’n Sonnet

’n Mooi sonnet oor die ou woltrui as simbool van identiteit. Dit spreek van nostalgie en vasbyt aan wie jy is in ’n veranderende wêreld. Subtiel en effektief.

GOUD:

3. Waar is my Afrikanervolk…

’n Kragtige antwoord op Cilliers se “Trou”. Dit roep met pyn en frustrasie uit oor huidige verval, korrupsie en verlies aan durf. Emosioneel sterk en direk relevant aan vandag se patriotisme as volharding.

5. Afrikaner-kultuurlegkaart

’n Oorsig van kultuur-elemente as legkaartstukke. Dit is duidelik en opbouend, maar meer “lysie-agtig” as poëties.

11. My taal dans in my hart

’n Passievolle pleidooi vir suiwer Afrikaans met mooi beelde (karmenaaitjie, botterblom). Dit vier die taal se kleur en ritme.

14. moedertaal

Uitstekende, ryk poësie vol sensoriese beelde, musiek en alledaagse lewe. Dit maak Afrikaans lewendig as hartklop, kombuis, kampvuur en podium. Een van die sterkstes in die goue afdeling.

17. die stem leef voort

Fier en warm viering van die taal as bloed en erfenis. Dit dra die Stem voort in kinders en harte. Goed gestruktureer en opreg.

19. my Afrikaans…

’n Nederige, trotse bydrae tot die tradisie van groot digters. Dit sien digtery as manier om die taal los te breek en die nageslag te dien.

20. Ons taal, ons erfenis

Liries en breedvoerig, met die boom-metafoor en direkte eggo van Die Stem. Dit vier die taal as brug en erfenis wat bewaar moet word.

PROSA

1. Potchefstroom

’n Lewendige, anekdotiese liefdesbrief aan ’n dorp met ryk geskiedenis, mense en kultuur. Dit vier Afrikaner-bydraes sonder om te swaar te word en maak die tema lewendig deur ‘n konkrete plek en mense.

2. ’n Stem wat roep in die woestyn

Sterk historiese en werklike pleidooi vir taal en kultuurstryd. Dit trek ‘n lyn van die verlede na hede en sien skryfkuns as ‘n wapen. Inspirerend en goed beredeneerend.

3. Laat die erwe van ons vaad’re vir ons kinders erwe bly

’n Goed nagevorsde, gebalanseerde essay oor die oorsprong en dieper betekenis van patriotisme. Dit kombineer ‘n persoonlike oupa-verhaal met filosofie en eindig met ’n sterk oproep tot verantwoordelike liefde.

4. Waar dit nog in ons leef

Teer, nostalgiese herinneringe aan ond kinderdae, taal en stille oordrag. Dit wys patriotisme as iets wat in harte en klein oomblikke bly leef selfs wanneer dit van kalenders verdwyn.

5. Geankerde erfenis

Diep refleksie oor wortels, foute erken en tog kies om te bly. Sterk beelde van die landskap en ’n volwasse siening van patriotisme as verbondenheid.

6. Taal van my hart

’n Passievolle, duidelike loflied aan Afrikaans as moedertaal in gebed, lied, leer en identiteit. Dit behandel druk op die taal sonder haat en beklemtoon die oordrag aan ons kinders.

7. Repatriasie kadot

Terseldetyd humoristies en hartseer – ’n viering van al die klein dinge wat ’n mens eers mis wanneer jy weg is. Dit maak patriotisme tasbaar deur alledaagse heimwee.

VERHALE

1. ’n Mens erf die land by jou voorouers maar deel hom met jou kinders

’n Pragtige dialoog tussen Pieter en Buks wat twee wêrelde van verbondenheid aan die land kontrasteer en verenig. Dit verbreed patriotisme na “deel en luister na die grond”. Goeie vertelling.

2. Opgee? nooit!

’n Rustige, diep verhaal van getrouheid aan die plaas en land ten spyte van uitdagings. Die Kalahari-karakter en vriendskap dra die tema van volharding mooi oor.

3. Voor die Here

Warm, nostalgiese verhaal oor herinnering en oordrag in die voorhuis voor die Bybel. Dit maak Van Riebeeck-dag persoonlik en heilig.

4. Die stil vlam

’n Sensitiewe, stadige ontwaking tot liefde vir die land deur klein oomblikke en mense. Dit wys patriotisme as stil, alledaagse keuses.

5. Onthou

Kragtige, dramatiese verhaal oor taalstryd in die verlede met eggo’s vandag. Die “Moeder”-herhaling en brief is emosioneel sterk en relevant.