“Ek het nie tyd nie”

Ek is seker dat dit een van die gewildste verskonings van ons tyd is. Ons het nie tyd om te lees nie. Daar is glo nie tyd om te oefen of by familie te kuier nie. O ja, en beslis nie tyd om stil te word en te dink nie. Tog vind ons sonder moeite ure vir doellose blaaiwerk op sosiale media. Daar is skynbaar eindelose tyd om televisie te kyk, of ons voer ure lank gesprekke wat nêrens heen gaan nie.

Die ongemaklike waarheid is eenvoudig: die meeste van ons het nie te min tyd nie; ons bestuur ons tyd swak.

Elke mens ontvang presies dieselfde vier-en-twintig uur per dag. Natuurlik verskil ons verantwoordelikhede. Sommige mense dra swaarder laste as ander. ’n Enkelouer wat twee poste moet verrig om die pot aan die kook te hou, het nie dieselfde vryheid as iemand met ’n gemaklike werkskedule nie. Tog verklaar besige omstandighede nie waarom soveel van ons elke moontlike stil oomblik aan ’n skerm afstaan nie.

Ons selfone hoef nie eens ons tyd met geweld te steel nie. Ons gee dit egter maar alte gewillig weg.

Soggens is die selfoon dikwels die heel eerste ding waarna ons staar, nog voordat ons met die mens langs ons praat. Ons blaai tydens etenstye, terwyl ons in rye wag en voor vergaderings. Selfs wanneer iemand met ons gesels, loer ons na die klein skerm. Ons kla dat ons oorlaai voel, maar laat terselfdertyd toe dat elke kennisgewing ons aandag kaap.

Daarna wonder ons waarom ons moeg, rusteloos en onvergenoegd voel.

Tegnologie is nie die vyand nie. Ons gebrek aan selfbeheersing is die probleem.

’n Selfoon is ’n nuttige hulpmiddel, maar ’n baie swak baas. Dit verbind ons met mense regoor die wêreld, terwyl ons die mens aan die ander kant van die tafel vergeet. Dit gee ons toegang tot byna onbeperkte kennis, maar ons gebruik dit dikwels om na vreemdelinge se lewens te kyk en ons eie lewens daarmee te vergelyk. Ons het meer maniere as ooit om tyd te bespaar, maar ons kla harder as ooit dat ons geen tyd het nie.

Die probleem lê ook in ons prioriteite. Wanneer iets vir ons werklik belangrik is, maak ons tyd daarvoor. Niemand “vind” tyd vir ’n noodgeval nie; tyd word daarvoor ingeruim. Waarom behandel ons dan ons gesondheid, verhoudings en persoonlike groei asof dit minder dringend is? Ons sê ons geliefdes is belangrik, maar gee hulle slegs die tyd wat oorbly nadat alles en almal anders hulle deel ontvang het.

Tydsbestuur gaan nie net oor dagboeke, lyste en besige skedules nie. Dit gaan oor waardes. Die manier waarop ons ons tyd gebruik, wys wat werklik vir ons belangrik is; nie wat ons beweer belangrik is nie.

Dit is maklik om tegnologie, werkgewers, kinders of die moderne lewe te blameer. Dit is moeiliker om eerlik te erken dat ons dikwels ons eie tyd vermors. Ons kies die onmiddellike plesier van vermaak bo die stadiger beloning van groei. Ons stel moeilike take uit en vul die leë ruimte met klein, onbelangrike aktiwiteite. Dan dra ons ons besige programme soos eretekens, asof uitputting bewys dat ons waardevol is.

Om besig te wees, is egter nie dieselfde as om produktief te wees nie. ’n Mens kan heeldag rondhardloop en steeds niks betekenisvol bereik nie.

Ons hoef nie elke minuut produktief te wees nie. Rus is noodsaaklik. Ontspanning is nie tydmors wanneer dit doelbewus gekies word nie. Die verskil lê tussen bewustelik rus en gedagteloos verdwyn. Een uur se rus kan ’n mens verkwik; drie uur se doellose blaaiwerk laat jou dikwels net leër voel.

Ons sal weer beheer oor ons tyd moet neem. Kom ons sit die selfoon neer wanneer iemand met ons praat. Kom ons skakel onnodige kennisgewings af en besluit vooraf wat ons aandag verdien. Maak tyd vir die mense wat jy liefhet voordat hulle slegs herinneringe word. Lees daardie boek wat op jou boekrak stof vergader. Begin oefen. Skryf die brief. Voer die moeilike gesprek.

Hou op om vir die “regte tyd” te wag.

Die regte tyd verskyn selde vanself. Dit word deur ’n keuse geskep.

Ons lewe bestaan nie net uit ’n aantal jare nie, maar uit dae, ure en minute. Elke minuut wat verbygaan, is onherroeplik verby. Geld kan weer verdien word. Besittings kan vervang word. Tyd kan nie teruggekoop, geleen of herwin word nie.

Daarom behoort ons op te hou sê dat ons nie tyd het nie. Ons moet eerder die eerliker vraag vra: Waarvoor kies ek om my tyd te gebruik?

Die antwoord daarop vertel die ware verhaal van ons lewe.

© Marlene Erasmus

23/09/2026

(761 woorde)