In die reuk van motbolle

Op oupa Koos se plot was daar een kas waaraan niemand sommer geraak het nie. Hy het nie in die voorhuis gestaan waar almal hom kon sien nie. Nee. Sy plek was agter in ’n skemer hoek van die huis. Gewone kaste hou klere en linnegoed. Maar om party kaste kom daar mettertyd ’n heilige stilte lê. Stilte wat oor jare nie ligter word nie, maar swaar bly.

In ou huise leer ’n mens gou van sulke kaste. Nie omdat iemand jou waarsku nie, maar omdat jy dit aanvoel. Oupa Koos se kas was vir my nog altyd daardie soort. Nie openlik verbode nie, maar tog nie vir elke oog bedoel nie. Sekere goed in ’n huis kry met die jare hul eie gewydheid. Jy weet dit lank voor jy weet waarom.

As kind het ek nooit geweet waarom daardie kas my so laat wonder het nie. Daar was niks besonders aan hom nie, tensy ’n mens verstaan dat party gewone goed oor jare iets van die mense rondom hulle begin dra. Miskien was dit juis die stilte daarom wat my laat wonder het. Nie die stilte van verwaarlosing nie, maar van iets wat te noukeurig bewaar is om sommer net vergete te wees.

Hy was ’n swaar kas, donker van lyf en geset in sy skemer hoek, nie net nog ’n meubelstuk in die huis nie. Die koperhandvatsels was dof en die hout op plekke glad van jare se aanraking. Uit sy nate het daardie bekende reuk van stowwerige motbolle gekom. Die ander meubels is gebruik, verskuif en gereeld afgestof. Maar hierdie kas het stil op sy plek gestaan. Hy het gevoel soos iets wat nie net bêre nie, maar bewaak.

Met die verloop van die jare het ek begin verstaan dat families nie altyd hul diepste hartseer begrawe nie. Partykeer word dit net versigtig in die donker gehou. Opgevou. Toegevou. Weggebêre waar dit nie te veel aandag sal trek nie. Miskien is dit waarom daardie kas my altyd laat huiwer het. Nie omdat ek geweet het wat daarin skuil nie, maar omdat ek lank voor die tyd al gevoel het dat sekere stiltes gewig het.

Die dag toe die kas uiteindelik oopgemaak is, het dit nie gevoel soos die oopmaak van ’n meubelstuk nie. Dit het gevoel soos die oopmaak van iets wat lank teen lig beskerm is. Die deure het swaar oopgegaan, asof die hout self gewoond geraak het aan toe bly. Die reuk het eerste uitgekom. Nie net die reuk van motbolle nie, maar ook daardie donker, droë reuk van ou linne, vergeelde papiere en jare wat sonder vars lug gelê het. Alles daarbinne was netjies, amper té netjies. Asof sorg self die laaste hand was wat daaraan geraak het. Dit was juis daardie orde wat my onkant betrap het. Want wanorde verklap verwaarlosing, maar netheid verraai iets anders: dat dit wat hier neergelê is, nie vergete was nie, net versigtig uit die lewe gehou.

Tussen die linne en ou papiere was dit juis die kleinheid van die goed wat my laat stilstaan het. Nie iets dramaties nie, maar broosheid self. ’n Enkele goue haarlok, versigtig bewaar. ’n Dokument, vergeeld en bros aan die kante, versigtig tussen ander papiere ingeskuif asof dit beskerm moes word. En toe, in oupa Koos se eie handskrif, woorde wat nie bedoel was om mooi te wees nie, net: “Voorkind.” In daardie oomblik het die stilte van die kas skielik ’n naamlose gewig gekry.

Die sertifikaat van Upington-Oos-hospitaal het die laaste donkerte oopgeskuif. Nie met groot woorde nie, maar met daardie koue, amptelike taal waarmee ’n dood op papier vasgelê word. Wat daarin bevestig is, het nie net ’n geheim blootgelê nie, maar ’n hartseer wat oupa Koos en ouma vir dekades saamgedra het: ’n kind wat vir aanneming bedoel was, maar nooit in iemand se arms beland het nie. ’n Lewe wat nog voor sy begin reeds uit die familieverhaal moes verdwyn, en toe in stilgeboorte geëindig het. Skielik was die kas nie meer net ’n plek van bewaring nie. Hy het geword wat hy dalk nog altyd was: die swygende hart van ’n verlies waarvoor daar in daardie huis nooit regtig woorde was nie.

Miskien is dit hoe sommige families met verdriet leer saamleef. Nie deur dit uit te praat tot dit ligter word nie, maar deur dit op te vou en tussen die gewone goed van ’n huis weg te bêre. Tussen lakens. Tussen winterklere. Tussen papier wat vergeel, maar nie verdwyn nie. Sedertdien dink ek anders oor ou kaste. Party bêre nie net wat van ’n huis oorgebly het nie. Party hou vas aan wat nooit heeltemal geleef kon word nie.

Die kas het nie net toegemaak nie. Hy het vasgehou.

©MarleneErasmus
18/03/2026

(784 woorde)

Rapporteer inhoud

• Issue: *
  Kopiereg inbreuk vuil taal Ongeldige Inhoud
• Your Name: *
  
• Your Email: *
  

• Details: *
  

Handig verslag