Die reality is warrit is van die Kaapse Vlakte #silwer

Awê mase kjend

stiek uit en wys djou Kaapse blend!

 

hierie is onse vlakte se sand baai

ons prat en skryf in onse eie taal

ons dans en sing met ‘n Klopse praal

en gooi ‘n ballroom move mette draai

 

hie is mense met harte en gevoelente

ons lag onse way yt die swar

ons wiet hoe om lief te hê sonde sente

en om te vra dat die Djirre ons sal bewaar

 

wanne die son sak en nie mee skyn

word da gejol met beat en wyn

die Americans sidestep die blouligbende

en as djy piemp wag da vir djou ellende

 

by’rie nommes se graffiti spots

is da wa die multicultural bots

dis ‘n gemix van vloeke in tale

ons gooi onse Afrikaans mette vale

 

Awê mase kjend

stiek yt en wys djou Kaapse blend!

 

 

Daar is min plekke in Suid-Afrika wat so maklik beoordeel en so moeilik verstaan word soos die Kaapse Vlakte. Vir mense wat van buite af kyk, is dit bloot ‘n plek van bendes, dwelms, drankmisbruik en geweld. Hulle sien die nuusbrokkies, die polisie-linte en die statistieke.  Maar wie net daardie prentjie sien, kyk deur ‘n sleutelgat na ‘n wêreld vol teenstrydighede.

Die bendes is ‘n werklikheid. Hulle beheer die strate en verrot die kinders. Hulle laat ma’s wakker lê en oumas op hulle knieë bid. Tik, mandrax en alkohol steel nie net lewens nie; dit laat talent in tikrook verdwyn en gesinne word uitmekaar geskeur deur papsakke. Dit is maklik om die mense te veroordeel, maar moeiliker om te vra waarom soveel jongmense in hierdie siklus beland. Armoede, werkloosheid, gebroke gesinne en ‘n gebrek aan geleenthede maak die grond vrugbaar vir misdaad.

Daar is ‘n onblusbare gees tussen die gebreekte siele. Die mense van die Kaapse Vlakte dra ‘n geloof wat dikwels sterker is as hul omstandighede. Op Sondae hoor jy die lofliedere uit elke rigting. Selfs die man wat die hele week gestruikel het, vou sy hande wanneer die lewe hom vasdruk. Mense praat met God asof Hy saam op die stoep sit. Daardie geloof is nie altyd perfek nie, maar dit hou baie mense staande wanneer alles anders ineenstort.

Dan is daar hulle humor.

Nêrens word pyn so vinnig in ‘n grappie omskep soos op die duine se vlakte nie. Die skerp tong, die kleurvolle uitdrukkings en die vermoë om selfs in die donkerste oomblikke iets snaaks raak te sien, is ‘n vorm van oorlewing. Hulle spot met hulself, met mekaar en soms selfs met die chaos rondom hulle. Dis nie omdat hulle nie pyn voel nie. Dis omdat hulle weier om toe te laat dat die pyn die laaste woord inkry.

Die mense van die Vlakte word dikwels geoordeel sonder om ooit hier te leef. Hulle sien ‘n bendelid en dink almal is misdadigers. Hulle hoor van dwelms en dink almal is verslaaf. Hulle sien armoede en dink daar is geen waardigheid nie.

Maar hulle sien nie die ma wat met haar laaste geld vir haar kind kos koop nie. Hulle sien nie die ouma wat drie kleinkinders grootmaak nie. Hulle sien nie die buurman wat elke oggend gaan werk ten spyte van die gevaar nie. Hulle sien nie die jongmense wat kies om weg te stap van die bendes nie.

Dit sou egter ‘n fout wees om romantiek van swaarkry te maak. Humor genees nie verslawing nie. Geloof alleen stop nie ‘n koeël nie. En liefde vir jou gemeenskap vervang nie goeie skole, werksgeleenthede en doeltreffende polisiëring nie.

Hulle praat ook anders. Dis hulle kombuistaal waarmee hulle grootword. Dis ‘n  ‘n lewende, asemhalende mengsel van Afrikaans, Engels en Maleise invloede. Vir buitestanders klink dit soms “verkeerd”, maar hulle skryf soos hulle praat.  Dikwels sukkel hulle om Standaardafrikaans te skryf. Hulle fonetiese spelling weerspieël die klank van hul wêreld eerder as die reëls van ‘n taalhandboek. Dit is nie ‘n gebrek aan intelligensie nie; dit is die gevolg van ‘n spreektaal wat lank reeds sy eie identiteit ontwikkel het. Om hulle dus op hul spelling te beoordeel, sonder om die rykdom van hul taal en kultuur te verstaan, is om die mense agter die woorde mis te kyk.

Miskien is dit die grootste les van die Kaapse Vlakte: ‘n mens kan tegelykertyd gebreek én ongelooflik sterk wees. En totdat Suid-Afrika ophou om net die wonde te sien en begin om ook die mense raak te sien, sal die siklus van ellende voortduur. Die Kaapse Vlakte is nie net ‘n plek wat gered moet word nie; dit is ‘n gemeenskap wat verdien om verstaan te word.