Jongste aktiwiteit:

Neologisme.

Neologisme.

Wat beteken neologisme?
In ʼn taal staan neologisme ook bekend as ʼn nuutskepping, ʼn woord wat oor verloop van tyd ontstaan het en gebruik word deur mense om by hulle omstandighede te pas. Later kan die woord dan ook erken word as ʼn nuwe woord. Taalkenners is in baie gevalle skepties en sien hierdie woorde as swak, saamgeflanste woorde. Neologismes kan oor verskillende beginpunte beskik en kan vooruitgang tot gevolg hê, maar kan ook die teenoorgestelde uitwerking van agteruitgang van die taal veroorsaak. Hoe dit ook al sy, daar is plek in sekere woordeboeke waar neologismes opgeneem word.
Neologismes word aangetref in ander tale, maar jy sal nie neologismes kry in Spaans nie.

Hoe word ʼn neologisme gevorm?
Daar is ʼn bepaalde metode wat in alle tale gevolg word om neologismes te vorm. ʼn Voorvereiste is om ʼn woord se aanvang te ken en om te weet in watter konteks die woord gebruik word. Die woord word dan verander of aangepas vir gebruik in ʼn tydperk of era. Met hierdie denke word nuutskeppinge gevorm. Die soeke na kraaknuut nuwe woorde is onvermydelik en so groei die taal.

Die skepping van neologismes in alle tale volg die volgende roetes.
Nuwe woorde wat gevorm word deur:
Akronieme / afkortings wat as ‘n woord gebruik word, byvoorbeeld: VIGS.
Parasintese / samestellings waar woorde saamgevoeg word om nuwe woorde te skep, byvoorbeeld: kuberterrorisme.
Onomatopee / klanknabootsing waar woorde gevorm word deur geluide te beskryf, byvoorbeeld:
Die seun speel met sy karretjie en sê dit maak, brrrrrrrrrr.

Verskillende tipes neologismes:
As ons na die vorming van neologismes kyk, moet ons verstaan dat daar sekere metodes gebruik word om nuutskeppinge te vestig.

Vorm-neologisme
Samestellings of afleidings van bestaande woorde, byvoorbeeld: fotojoernalistiek.

Semantiese neologismes
Dit gebeur soms dat woorde wat reeds bestaan ʼn totaal nuwe betekenis kan kry, byvoorbeeld: soekenjin.

Tegnologiese neologismes
Hierdie tipe neologismes is baie algemeen in gebruik en dit hou verband met tegnologie of wetenskappe, byvoorbeeld: skandeerder, bediener.

Bekende neologismes van vandag:
Google – as jy inligting soek op internet.
Smartphone – om na ʼn selfoon te verwys wat sekere funksies kan uitvoer.
Selfie – as jy van jouself ʼn foto neem.
Blog – as jy jou dagboek hou op internet.
Hierdie is maar enkele bekende neologismes wat die meeste van ons ken.

Het ʼn neologisme ʼn teenoorgestelde?
Argaïsme is daardie ou woorde in ʼn taal wat almal steeds in moderne tyd gebruik. In die Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal, of HAT kan die woorde aangedui word as “verouderd” of selfs “histories” van oorsprong en aard.
Baie woorde word ook weggelaat uit nuwe woordeboeke soos byvoorbeeld neerhalende of rassistiese woorde van die verlede.
Die Afrikaanse woordelys en spelreëls (AWS), ‘n publikasie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns met spelreëls is in 1917 die eerste keer gepubliseer en word nog gereeld bygewerk sodat vars nuwe woorde aangeteken kan word.

Neologismes het gekom om te bly! Hoe jy dit ook al sien, ons woordeskat is beslis iets waarin jy jou kan verheug!

©Marlene Erasmus
31/01/2023

(497 woorde)




1 Kommentaar

Maak 'n opvolg-bydrae

Up
Top Ranked Users

[joinup_core_top_members columns=”1″ space=”no” max_members=”3″ behavior=”columns” columns_responsive=”predefined”]

Activity Feed