Piet Andersom

Soos dit seker maar in enige linkshandige seuntjie se lewe gaan, moes ek ook deurloop onder die venynige tong van ’n onderwyseres gedurende my kinderjare.
Ek was vier jaar oud en in die voorskoolse klas toe my juffrou my potlood uit my linkerhand geruk het.
“Nee, seuntjie, jy hou nie ’n potlood met jou linkerhand vas nie,” het sy beslissend gesê.
Sy het my linkerhand agter my rug onder my vlerkie vasgebind met ’n verband, soos wat jy iemand se arm sal spalk wat gebreek het; en die potlood in my regterhand gedruk.
“Kinders, kan ek asseblief julle volle aandag kry,” het sy met ’n neerhalende glimlag gesê. “Hier sit Piet andersom. Sy linkerarm lyk soos ’n uitroepteken wat ek nou in ’n vraagteken agter sy rug vasgebind het sodat hy soos ’n normale mens regs kan skryf.” Die kinders het heerlik gelag en saam begin spot.
Ek het egter nie gehuil nie, maar teruggetrokke geraak en stilweg verdwyn in ’n wêreld waar letters agteruit dans en papier altyd met natgeswete palmvlekke eindig. Ek’t links gebly, maar reg geleer kyk.
Met verloop van jare het ek begin ag slaan op die fyn lyne van andersheid, soos hoe ek die bladsye van boeke moes omblaai met ’n effense draai van die pols en hoe ek ’n hoe skêr moes vashou sonder om my vingers vas te knyp. Na my mening, so het ek geglo, is die wêreld soos ’n regshandige lessenaar gebou, glad afgewerk aan die regterkant en grof gelaat aan die linkerkant.
My pa het gedink dis net ’n grootword-fase waardeur ek gaan. “Jy moet net wil regshandig wees, my seun. Dis net ’n keuse my seun,” het hy gesê terwyl ek sukkel om my linkerarm agter my rug te hou en vir hom ’n koppie koffie te maak. Die ketel het my gebrand en die koppie met koffie het omgeval en op die vloer in skerwe gespat. Ek het net my skouers opgetrek en met my hande in my broeksakke weggestap. ‘Bogger‘ dit! het ek gedink. Genoeg is genoeg. Van vandag af is links eerste!
Dit was egter nie die alledaagse dinge wat my hoofbrekings besorg het nie. Dit was die si uitdrukkings wat mense gebruik soos onder andere “regterhand van die waarheid”, “die regte pad” en “reguit praat” of “reguit pad”.
Die linkerhand, sê hulle, is die hand van die satan wat bedrog pleeg, steel en verwoes. Laasgenoemde het my laat wonder of my linkerhand my ware hand is. As dit alles waar is, wat beteken my linkerhand dan vir my?
Eers toe ek op Kollege in die kuns begin studeer het, dinge begin verander.
Ek was 19-jaar oud en deel van ’n groep kunsstudente.
Op Kollege het ek saam met my klasmaats voor ’n esel in ’n tradisionele kunsateljee gestaan, met ’n wit verfdoek wat oor ’n eikehout spanraam getrek is. Ons moes leer om soos die groot kunsmeesters van ouds te skilder. Regshandig natuurlik.
Groot was my verbasing toe my einste voorskoolse onderwyseres van destyds die klas instap as kunsdosent. Sy het my egter nie herken nie.
Ek het my spoggerige stel linkerhandse verfkwaste met ’n krom greep wat soos ’n tweede vinger voel, uitgehaal. Ek het hulle spesiaal van Parys af ingevoer om die lewe vir myself makliker te maak.
Die dosent het my lank aangestaar, na my kunswerk gekyk, en toe gesê: “Dis onnatuurlik, daardie vloei. Jy buig jou lyne soos ’n rivier sonder oewer. Jy herinner my so baie aan ’n Piet andersom wat jare terug ’n voorskoolse kleuter in my klassie was.”
Ek het net geglimlag. “Miskien ís ek daardie einste Piet andersom en miskien is my ‘rivier’ in vloed.” Die dosent het my net vererg aangekyk en weggestap.
Later het ek begin om houtskool-portrette te teken. Ek het van regs na links geskets, met skaduwee eerste. Dit is soos om iemand van binne na buite te teken. Jy begin nie met die kontoer nie, jy begin met die skaduwees, en beweeg dan stelselmatig uit na die lig.
Ek het ’n spesiale houtskoolskets vir my dosent gemaak. Vandag hang hy in ’n raam teen haar kantoormuur. Die skets is ’n groot uitroepteken bo-oor ’n groot vraagteken, skuins en andersom, geteken Piet Andersom.
Onlangs het ek tydens ’n uitstalling van ’n reeks van my kunswerke getiteld: ‘Andersom Vingers,’ hierdie storie in ’n onderhoud vertel.
Elkeen van my sketse is met my linkerhand, agteruit, sonder uitvee geteken. Jy sien letters wat agteroorval en vlekke waar my palm die papier bederf het.
Dít is rou. Dít is eerlik. En dít is genoeg.
Dít is ék, Piet Andersom.
—————————————————ooo00ooo——————————————–
©Pieter Mostert
[Woordtelling = 771]

Rapporteer inhoud

• Issue: *
  Kopiereg inbreuk vuil taal Ongeldige Inhoud
• Your Name: *
  
• Your Email: *
  

• Details: *
  

Handig verslag